Milyonlarca SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı emeklisini ilgilendiren maaş düzenlemesine ilişkin çalışmalar sürüyor. Hükümetin 2027 yılında emeklilerin alım gücünü artırmak amacıyla üzerinde çalıştığı yeni modelde, herkese aynı tutarda zam yapılması yerine yaş ve prim ödeme süresine göre farklı artışlar uygulanması gündemde.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda yaptığı açıklamada, düzenlemenin henüz tamamlanmadığını ancak mevcut değerlendirmelerin bütün emeklileri kapsayan bir iyileştirmeye işaret ettiğini söyledi.
Emekli zammında yaş ve prim günü belirleyici olabilir
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken yönü, maaş artışlarının belirlenmesinde emeklilerin yaşının ve çalışma hayatı boyunca ödedikleri primlerin dikkate alınması ihtimali oldu.
Bakan Şimşek, emekli aylıklarına yönelik ilave artışın yaş ve prim ödeme gün sayısına göre farklılaştırılmasının daha adil bir yöntem olacağını düşündüklerini ifade etti.
Bu yaklaşımın benimsenmesi durumunda, uzun yıllar sigortalı olarak çalışmış kişilerle daha az prim ödeyerek emekli olanların alacağı ilave artışlar farklılaşabilecek.
Ancak hangi yaş grubuna veya prim gün sayısına ne kadar artış yapılacağı henüz açıklanmadı.
Seyyanen zamda da farklı hesaplama yapılabilir
Emeklilerin merak ettiği konuların başında seyyanen zam seçeneği geliyor.
Normal şartlarda seyyanen artış, belirli bir tutarın maaşlara eklenmesi anlamına geliyor. Üzerinde çalışılan modelde ise böyle bir artış yapılması durumunda dahi emeklilerin yaş ve prim ödeme sürelerinin hesaba katılması değerlendiriliyor.
Bu nedenle olası bir seyyanen zammın bütün emeklilere eşit tutarda uygulanıp uygulanmayacağı henüz kesinleşmiş değil.
Şimşek, çalışmaların birden fazla bakanlık ve kurumu ilgilendirdiğini belirterek mevcut aşamada herhangi bir zam tutarı açıklamanın doğru olmayacağını söyledi.
Emekli maaşı hesaplama sistemi değişecek mi?
Maaşlara yönelik iyileştirme çalışmalarının yanı sıra mevcut emeklilik sistemindeki hesaplama yöntemleri de tartışılıyor.
SGK Başuzmanı İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi'ndeki değerlendirmesinde, çalışanların daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik edecek düzenlemelerin önemine dikkat çekti.
Mevcut sistemde emekli aylığının hesaplanmasında ortalama kazanç ve aylık bağlama oranı (ABO) temel unsurlar arasında bulunuyor.
Karakaş'a göre özellikle uzun süre çalışan sigortalıların emeklilik döneminde daha yüksek aylık almasını sağlayacak bir sistem oluşturulması gerekiyor.
Çok çalışan daha yüksek emekli maaşı alabilecek mi?
Emeklilik hakkını elde ettiği hâlde çalışmaya devam eden sigortalıların aylık hesaplamalarında karşılaştığı sorunlar, yeni sistem tartışmalarının önemli başlıklarından birini oluşturuyor.
İsa Karakaş, mevcut hesaplama yönteminin bazı sigortalılarda çalışmaya devam etmenin beklenen ölçüde maaş artışı sağlamaması sonucunu doğurabildiğine dikkat çekti.
Bu sorunun çözülmesi için daha uzun süre prim ödeyen kişilerin emekli aylıklarında avantaj sağlayacak yeni formüllerin değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Karakaş, özellikle SSK ve Bağ-Kur kapsamındaki çalışanların uzun süre sigortalı kalmalarını teşvik edecek bir düzenlemenin sosyal güvenlik sistemine de katkıda bulunabileceği görüşünü dile getirdi.
25 yıldan fazla çalışanlara ek avantaj önerisi
Emeklilik sistemine ilişkin tartışılan seçenekler arasında, belirli çalışma süresinin üzerindeki sigortalılara ek aylık bağlama oranı uygulanması da bulunuyor.
İsa Karakaş, 25 yıllık çalışma süresinden sonraki her yıl için aylık bağlama oranında ilave artış yapılabilecek bir modelin değerlendirilebileceğini ifade etti.
Bir diğer öneri ise kısmi emeklilik ve normal emeklilik için farklı taban aylıkların belirlenmesi.
Ancak bu seçenekler henüz yürürlüğe girmiş düzenlemeler değil. Söz konusu önerilerin uygulanabilmesi için ilgili mevzuatta değişiklik yapılması gerekiyor.
Yeni sistem SGK'nın prim gelirlerini de etkileyebilir
Emeklilik sisteminde uzun süre çalışmayı teşvik eden bir modelin hayata geçirilmesi, Sosyal Güvenlik Kurumunun mali dengesi açısından da önem taşıyor.
Emeklilik hakkını elde eden kişilerin çalışma hayatından ayrılması, SGK açısından prim gelirlerinin sona ermesi ve emekli aylığı ödemelerinin başlaması anlamına geliyor.
Karakaş, çalışmaya devam etmenin emekli maaşına daha fazla katkı sağladığı bir sistemin sigortalıların istihdamda kalmasını teşvik edebileceğini değerlendirdi.
Böyle bir düzenlemenin kayıtlı istihdamın desteklenmesine ve sosyal güvenlik sisteminin gelir-gider dengesine olumlu katkı sağlayabileceği belirtiliyor.
Emekliler için aralık ayı kritik
2027 yılına ilişkin maaş iyileştirmesinde henüz kesin bir zam oranı, ödeme tutarı veya hesaplama tablosu bulunmuyor.
Bakan Şimşek, teknik çalışmanın aralık ayında tamamlanabileceğini ve bütçe görüşmelerinin ardından değerlendirmeye sunulabileceğini açıkladı.
Buna göre emeklilerin beklediği düzenlemenin kapsamı, yaş ve prim günü kriterlerinin nasıl uygulanacağı ve olası seyyanen artışın büyüklüğü önümüzdeki süreçte netleşecek.
Şimdilik kesinleşen bir maaş tablosu bulunmazken, 2027 yılında uygulanabilecek ilave iyileştirmenin ayrıntıları için resmî açıklamalar ve olası yasal düzenlemeler bekleniyor.
