Araç kiralama sektöründe yeni dönem

Araç kiralama sektörünü kurumsal bir yapıya kavuşturmayı hedefleyen düzenlemeyle yetki belgesinden eğitim şartına, kiralık araçların yaş ve kilometre sınırından depozito güvencelerine kadar pek çok kritik kural hayata geçirildi.

Otomotivde şeffaf ve kurumsal dönem: Tüketici hakları güvence altında

Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada, otomotiv sektöründe adil, rekabetçi ve istikrarlı bir piyasa yapısının tesis edilmesi ile tüketici memnuniyetinin artırılması amacıyla çalışmaların kararlılıkla sürdürüldüğü vurgulandı.

Hazırlanan “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik” ile doğrudan tüketicilere yönelik araç kiralama faaliyetleri sıkı standartlara bağlandı. Tüketici dışındaki kiracılara yönelik kısa/uzun süreli kiralamalar ile kamp taşıtı kiralamaları ise bu yönetmeliğin kapsamı dışında tutuldu.

Yetki belgesi zorunlu oluyor: Bilgi sistemi kurulacak

Sektörde kayıt dışılığın ve haksız rekabetin önüne geçilmesi amacıyla ticari kapsamda araç kiralayan tüm işletmelere yetki belgesi alma zorunluluğu getirildi.

Yetki belgesi için aranan başvuru şartları:

Mükellefiyet ve Tescil: İşletmelerin meslek odasına kayıtlı olması ve vergi mükellefiyetinin bulunması gerekecek.
Fiziki Mekan Standartı: İş yerleri ikametgah olarak veya yönetmelikte belirtilenler dışında başka bir ticari/mesleki faaliyet amacıyla kullanılamayacak.
Eğitim ve Mesleki Yeterlilik: İşletme sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) onaylı “Seviye 4” mesleki yeterlilik belgesine sahip olması şart koşulacak.

Tüm bu süreçlerin takip, kontrol ve tescili amacıyla 1 Ocak 2027 tarihine kadar Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi kurulacak ve yetki belgesi başvuruları bu dijital sistem üzerinden yürütülecek.

Kiralanacak araçlara yaş, km ve elektrikli araç şartı

Tüketici güvenliğini üst seviyeye çıkarmak amacıyla kiralama filosunda yer alacak araçların teknik niteliklerine sert sınırlamalar getirildi.

Araçlarda aranan teknik kriterler ve filo şartları:

Yaş ve Kilometre Sınırı: Klasik taşıtlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük araçlar kiraya verilemeyecek. Benzinli/dizel araçlarda 180 bin kilometrenin, elektrikli araçlarda ise 300 bin kilometrenin üzerindeki taşıtların kiralanması yasaklanacak.
Bakım ve Hasar Durumu: Periyodik bakımları zamanında yaptırılmayan veya ağır hasar kaydı bulunan araçlar filolarda yer alamayacak.
Büyükşehir ve İlçelerde Asgari Araç Sayısı: Büyükşehir belediyesi olan illerin nüfusu 30 bini geçen ilçelerindeki işletmelerin, en az 5’i öz malı (şirket adına tescilli) olmak üzere en az 10 araca sahip olması gerekecek.
Diğer İl ve İlçelerde Filo Şartı: Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir olmayan illerdeki işletmeler ise en az 2’si şirket adına tescilli olmak üzere en az 5 araç bulunduracak.
Yerli ve Çevreci Araç Şartı: Söz konusu filolarda en az 2 adet hibrit veya tamamen elektrikli taşıt bulunması zorunlu olacak. Bu araçlardan en az birinin Türkiye’de üretilmiş olması şartı aranarak çevreci ulaşım ve yerli üretim desteklenecek.

Depozito tutarına yasal sınır: 7 gün içinde iade zorunlu

Yeni yönetmelik, tüketicilerin kiralama süreçlerinde sıklıkla mağdur olduğu depozito kesintileri, iptal hakları ve ek ücret taleplerine de net çözümler getirdi.

Tüketiciyi koruyan yeni kurallar:

Depozito Tavanı: 1 ila 6 günlük kiralamalarda en fazla 3 günlük kira bedeli; 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli tutarında depozito alınabilecek.
İade Süresi: Aracın tüketici tarafından iade edilmesini takip eden en geç 7 gün içinde depozitonun eksiksiz iade edilmesi zorunlu olacak.
Aşınma ve Yıpranma Payı: Araçtaki olağan kullanımdan kaynaklanan yıpranmalar için tüketiciden bedel istenemeyecek, depozitodan kesinti yapılamayacak.
Kesintisiz İptal Hakkı: Ön ödemeli rezervasyonlarda, aracın teslimine 24 saatten fazla süre kalması kaydıyla tüketici hiçbir gerekçe göstermeksizin ve ücret kesintisi yaşamadan rezervasyonunu iptal edebilecek veya değiştirebilecek.
Sigorta ve Kış Lastiği Güvencesi: Mevsim şartlarına göre kış lastiği sağlanması zorunlu olacak. Sigorta güvenceleri kiralama bedeline dahil edilecek; sigortadan yararlanma hakkı ek ücrete bağlanamayacak. Anlaşma veya yargı/tahkim kararı olmaksızın tüketiciden değer kaybı bedeli talep edilemeyecek.

İlan sitelerine ‘Yetki Belgesi’ denetimi geliyor

Kiralama işletmelerinin, arıza ve hasar durumlarında müşterilerin 7/24 ulaşabileceği erişilebilir bir iletişim altyapısı kurması zorunlu kılındı. Ayrıca internet üzerinden kiralama ilanı yayımlayan aracı platformlara da sorumluluk yüklendi.

Aracı ve ilan platformları, ilan veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını denetlemekle yükümlü olacak. Yetki belgesi bulunmayan kaçak işletmelerin bu platformlara üye olması ve ilan vermesi engellenerek tüketicilerin dijital ortamda dolandırılmasının önüne geçilecek.

Yeni kurallar ne zaman yürürlüğe girecek? (Geçiş takvimi)

Sektörün yeni mevzuata uyum sağlayabilmesi ve altyapı çalışmalarını tamamlayabilmesi amacıyla kademeli bir geçiş takvimi belirlendi:

1 Ocak 2027: Yönetmelik resmen yürürlüğe girecek ve Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi faaliyete geçecek.
1 Temmuz 2027: Mevcut işletmelerin yetki belgesi alma zorunluluğu için son tarih. İlan platformlarının sözleşmelerini uygun hale getirmesi için son gün.
1 Ocak 2028: İşletmelerin asgari araç sayısı, yaş, kilometre ve elektrikli araç gibi filo kriterlerine tam uyum sağlaması için tanınan son tarih.