TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ile birlikte adli süreçteki çocuklara yönelik yargılama ve ceza rejiminde önemli yenilikler hayata geçirildi. Yeni yasayla birlikte ağır suçlarda ceza alt ve üst sınırları yükseltilirken, kanundaki terminolojiden güvenlik tedbirlerine kadar birçok kritik alanda düzenlemeye gidildi.
15-18 yaş grubunda ağırlaştırılmış müebbet cezaları 27 yıla kadar çıkacak
Yasalaşan teklifle birlikte ceza sürelerinde ve yaş indirimi uygulamalarında kapsamlı değişikliğe gidildi:
-
Ceza Üst Sınırları Yükseltildi: Fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş olup da 18 yaşını doldurmamış çocukların işlediği suç;
-
Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde verilecek ceza 19 yıldan 27 yıla,
-
Müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde verilecek ceza 15 yıldan 18 yıla kadar uygulanacak.
-
-
Hakime Yaş İndirimi Takdir Yetkisi: Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarını işleyen 15-18 yaş grubundaki çocuklar hakkında yaş indirimi uygulanmaması veya 12-15 yaş grubundaki çocuklara bir üst grubun ceza rejiminin uygulanması hususunda hakime takdir yetkisi tanındı.
Silahını çocukların erişebileceği şekilde bırakanlara hapis cezası
Ateşli silahların muhafazasında ihmali bulunan kişilere yönelik yeni bir ceza maddesi eklendi. Ateşli silahın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilmesi suretiyle çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacak.
Terminoloji değişti: “Suça sürüklenen” yerine “Adli süreçteki” çocuk
Yeni yasayla birlikte çocuk adalet sistemindeki dil ve kurumsal takip mekanizmaları yeniden yapılandırıldı:
-
Kavram Değişikliği: Çocuk Koruma Kanunu’nda yer alan “suça sürüklenen” ibaresi, “adli süreçteki” olarak değiştirildi.
-
Kurumsal Bildirim Zorunluluğu: Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde durum, gerekli idari tedbirlerin alınması amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı il veya ilçe müdürlüklerine derhal bildirilecek.
-
Yönlendirme Tedbirleri: Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için çocuklara özgü güvenlik tedbiri niteliğinde “yönlendirme tedbirleri” uygulanacak.
-
Sosyal İnceleme Şartı: 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılması zorunlu hale getirildi. 15 yaşından büyük çocuklarda inceleme yaptırılmaması halinde gerekçesi kararda veya iddianamede açıkça gösterilecek.
Tedbir kararlarına uymayan ebeveynlere tazyik hapsi
Çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının uygulanmasında koordinasyon yetkisi merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na, illerde valilere, ilçelerde ise kaymakamlara verildi.
Tedbir kararlarının gereklerine aykırı hareket eden anne, baba, vasi veya bakım ve gözetimden sorumlu kişilere, ihlal edilen tedbirin niteliğine göre 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi verilebilecek. Gerektiğinde tedbirlerin uygulanması sırasında kolluk kuvvetlerinden de yardım istenebilecek.
